Odkładałem pieniądze na „spokojną przyszłość”, aż zorientowałem się, że nie pamiętam ostatniego dobrego dnia z synem

Mam 43 lata, pracuję jako magazynier pod Łodzią i od mniej więcej dwudziestu lat mam odruch odkładania pieniędzy, nawet jeśli nie ma z czego. Nie chodzi o jakieś inwestowanie czy mądre planowanie. Po prostu przelewam na osobne konto, chowam gotówkę do koperty, kupuję najtańsze rzeczy i potem patrzę, czy da się jeszcze coś urwać.

To weszło mi w krew po domu. Ojciec pracował kiedyś na budowie, raz była robota, raz nie było. Mama sprzątała w szkole. Pamiętam zimy, kiedy udawaliśmy, że nie mamy ochoty na mięso, a prawda była taka, że po prostu go nie kupowaliśmy. Pamiętam też, jak ojciec siedział wieczorem z rachunkami i milczał tak długo, że człowiek bał się wejść do kuchni po herbatę.

Więc kiedy ja już miałem stałą umowę, mieszkanie na kredyt i syna, obiecałem sobie, że u nas nie będzie takiego strachu. Że zawsze będzie zapas. Na awarię auta, dentystę, ratę, zwolnienie z pracy. Na wszystko.

I w sumie jest. Z żoną, Martą, nie żyjemy w luksusie, ale nie zalegamy z opłatami. Mamy odłożone pieniądze. Lodówka jest pełna. Kuba, nasz syn, ma trzynaście lat i nigdy nie usłyszał, że nie ma na zeszyty albo buty.

Tylko że coraz częściej słyszał: „nie teraz”.

Nie teraz na kino, bo bilet i popcorn dla trzech osób to już prawie stówka.

Nie teraz na weekend nad morzem, bo przecież można pojechać, jak będzie promocja, a poza tym samochód może się zepsuć.

Nie teraz na pizzę po treningu, bo w domu są kanapki.

Marta zwracała mi uwagę. Na początku spokojnie. Mówiła, że Kuba rośnie, że za chwilę nie będzie chciał z nami nigdzie chodzić, że nie możemy całego życia przeżyć w trybie „na wszelki wypadek”. Odpowiadałem, że łatwo jej mówić, bo ona nie pamięta, jak jej rodzice pożyczyli na pralkę od ciotki.

To było niesprawiedliwe. Marta też nie miała łatwego domu. Ale kiedy się bałem, potrafiłem mówić ostro i tak, jakbym tylko ja jeden znał życie.

W zeszłe wakacje Kuba chciał jechać na obóz wspinaczkowy w Jurze. Zainteresował się wspinaniem po tym, jak szkoła zabrała ich na ściankę. Był nakręcony, pokazywał mi filmiki, nawet zaczął rano robić pompki w pokoju. Obóz kosztował dwa i pół tysiąca, z dojazdem i tym całym sprzętem dodatkowym.

Miałem te pieniądze. Więcej niż te pieniądze.

Ale akurat w pracy zaczęły się plotki, że będą cięcia. Niby nic konkretnego, po prostu kierownik powiedział na zebraniu, że firma musi „optymalizować koszty”. I od razu wróciło mi to uczucie z dzieciństwa, tylko teraz nie siedziałem przy stole jako dziecko. Teraz to ja byłem tym dorosłym, który miał nie dopuścić do katastrofy.

Powiedziałem Kubie, że może za rok.

Nie krzyczał. Wzruszył ramionami i powiedział: „Spoko”. Właśnie to „spoko” mnie wtedy trochę zirytowało, bo brzmiało, jakby wcale mu nie zależało. Teraz wiem, że mu zależało. Po prostu nie chciał prosić drugi raz.

Na obóz pojechał jego kolega, Olek. Przez dwa tygodnie wrzucali zdjęcia: skały, ognisko, jakieś wygłupy w kaskach. Kuba oglądał to po cichu. Ja udawałem, że nie widzę.

Potem zaczęły się inne drobiazgi. Kuba przestał pytać, czy gdzieś pojedziemy. Gdy Marta proponowała spacer albo basen, odpowiadał, że mu się nie chce. Więcej siedział przy komputerze. Normalny wiek, wiem. Nie twierdzę, że wszystko było przeze mnie. Ale między nami zrobiło się jakoś sztywno.

Najgorsze było w grudniu. Przeglądałem zdjęcia w telefonie, bo chciałem zgrać je na dysk. Wyskoczyły mi stare fotografie sprzed kilku lat. Kuba na sankach, Kuba z brudną buzią po lodach, Kuba śpiący w aucie po jednodniowym wypadzie do Uniejowa. Pomyślałem, że dawno nigdzie tak po prostu nie byliśmy.

Marta weszła do pokoju, spojrzała mi przez ramię i powiedziała:

– Wiesz, że on już nawet nie chce z nami jechać na ferie do mojej siostry?

Odpowiedziałem automatycznie, że przecież nastolatki tak mają.

– Może mają. Ale ty zawsze liczysz, ile kosztuje bycie z nim.

Zrobiło mi się gorąco. Powiedziałem, że ona nie rozumie odpowiedzialności, że jak stracę pracę, to pierwsza będzie panikować. Odparła tylko, że ja już panikuję, chociaż pracy jeszcze nie straciłem.

Przez trzy dni prawie się nie odzywaliśmy.

W styczniu Kuba przyszedł do mnie wieczorem. Chciał kupić używaną gitarę od chłopaka z osiedla. Nie jakąś profesjonalną, zwykłą, za czterysta złotych. Powiedział, że może oddać mi z pieniędzy, które dostał na urodziny, a resztę jakoś uzbiera.

Pierwsza myśl: po co mu gitara, chwilowa zachcianka, zaraz rzuci w kąt.

Już miałem powiedzieć, że nie. Prawie to czułem w ustach.

I nagle przypomniałem sobie ten obóz i jego „spoko”. Zapytałem, czy naprawdę chce się uczyć. Kiwnął głową, ale bez entuzjazmu, jakby przygotowany na odmowę.

Powiedziałem, że pojedziemy ją obejrzeć następnego dnia.

Nie rzucił mi się na szyję ani nic takiego. Popatrzył tylko podejrzliwie i zapytał:

– Serio?

– Serio.

Gitara okazała się trochę poobijana, jedna struna brzęczała. Kupiliśmy ją i jeszcze nowe struny, choć w głowie cały czas przeliczałem: czterysta, potem sześćdziesiąt, benzyna. W domu Marta nic nie komentowała. Tylko postawiła na stole herbatę i uśmiechnęła się do Kuby.

Od tamtej pory nie stałem się nagle człowiekiem, który wydaje bez patrzenia. Nadal sprawdzam ceny, nadal odkładam pieniądze. W pracy faktycznie zwolnili kilka osób, ale mnie zostawili. I może właśnie dlatego jest mi głupio, bo przez pół roku żyliśmy tak, jakby nieszczęście już przyszło.

Kuba chodzi od dwóch miesięcy na lekcje gitary do domu kultury. Czasem słyszę przez drzwi, jak męczy ten sam fragment, w kółko i w kółko. Nadal nie wiem, czy pojedzie latem gdziekolwiek z nami. Marta znalazła tani pensjonat nad jeziorem, ale ja jeszcze nie kliknąłem rezerwacji.

Mam środki na koncie. Mam też otwartą stronę z zaliczką i co wieczór patrzę na tę kwotę, jakby od niej zależało, czy jestem rozsądnym ojcem, czy po prostu przestraszonym człowiekiem.